Museumdocent in Corona tijden

1 juni gaan de musea eindelijk weer open, na bijna 3 maanden dicht te zijn geweest. Het is echter de vraag wanneer er weer ruimte komt voor groepsbezoeken. De angst bij veel museumdocenten is dat het lang gaat duren voordat wij weer ons werk kunnen doen in het “nieuwe normaal”. O.a. Bram, de vereniging voor museumdocenten, is hier veel mee bezig. Gelukkig komt er nu langzaam ook meer aandacht vanuit andere instanties.

Cnaan Liphshiz interviewde voor Jewish Telegraphic Agency ( JTA) directeur Emile Schrijver en mij over de gevolgen voor hetJoods Cultureel Kwartier. Dit is na te lezen op: https://www.jta.org/2020/05/19/culture/amsterdams-jewish-quarter-is-getting-ready-to-reopen-but-some-wonder-if-it-will-ever-be-the-same

Wat denken jullie? Is er nog ruimte voor museum educatie in het “nieuwe normaal”? en op welke manier?

In dialoog over de coronamaatregelen

, gepromoveerd socioloog op het gebied van complottheorieën en ik schreven een stuk voor Sociale Vraagstukken over het coronadebat. Hoe houd je een open gesprek en kom je erachter wat de ander echt zegt?

Na bijna twee maanden van drastische maatregelen om het coronavirus te bestrijden heeft de regering afgelopen woensdag een stappenplan van versoepeling aangekondigd. Zij lijkt hiermee in te spelen op een grote wens van een deel van de samenleving.

Nu de grootste rampspoed onder controle lijkt te zijn, klinkt de roep om versoepeling steeds luider. De coronamoeheid is toegeslagen, ondernemers maken zich zorgen om hun bedrijven, anderen zuchten naar het oude vrije leven of willen weer fysiek sociaal contact hebben. Voor sommigen zijn de nieuwe versoepelingen niet genoeg.

Tegelijkertijd maken anderen zich zorgen over een (te) snelle versoepeling van maatregelen. Zij hebben idee dat kwetsbaren opgeofferd mogen worden voor de geneugten van de massa.

De vraag is niet langer of we deze politiek-ethische discussie over de coronastrategie gaan voeren, maar vooral hoe. Vooralsnog stemmen de huidige discussies in het publieke domein niet hoopvol. Geen fysieke confrontaties hier, zoals in de Verenigde Staten, maar wel lelijke twitteroorlogen met de naarste verwensingen en BN’ers die in late-night talkshows hun scherpe soundbites de wereld in slingeren.

Simpele tegenstellingen domineren: tussen volksgezondheid en economie, tussen solidariteit en vrijheid, tussen gezonden en kwetsbaren, en natuurlijk tussen het redden van elk leven of zoveel we kunnen/willen. Het lijkt maar moeilijk om een inhoudelijke en respectvolle discussie hierover te voeren, laat staan om bij elkaar of verder te komen.

Familie-appgroep: gevoelige discussie

Dat dit ingewikkeld is, merkten wij toen wij in onze familie-appgroep in een heftige discussie belandden. Ik, Jaron Harambam — gepromoveerd socioloog, single en in prima gezondheid — heb een compleet ander perspectief dan ik, zijn schoonzus, Anne-Maria van Hilst — historica, werkzaam in interreligieuze dialoog, getrouwd, astmapatiënt en waarschijnlijk ziek door het coronavirus.

Anne-Maria is maar langzaam aan het herstellen en benadrukt steeds wat voor een nare ziekte het is. ‘Snap wel dat de overheid zo ingrijpt’, appt ze. ‘Absoluut niet!’, komt Jaron er met gestrekt been in. ‘Nu gaat er veel meer kapot, op psychologisch, sociaal, economisch vlak. Zoals nu kan echt niet langer. Mens en maatschappij wordt gek.’

‘Laat de mensen maar ziek worden’, stelt Jaron, ‘die komen er wel weer bovenop. Mensen zoals jij hadden nooit door moeten gaan met werken en feesten, maar voor de rest…’ Anne-Maria riposteert: ‘Alsof het niet erg is als kwetsbaren doodgaan zolang de gezonden maar normaal kunnen uitgaan en vrienden zien?!’

‘Nee juist niet! Maar hoe moeten we jouw bijstand betalen, jouw zorg betalen, jouw voeding kunnen garanderen als de hele maatschappij op slot zit!’, aldus Jaron.

De scherpe argumenten gingen over en weer. Omdat het ons allemaal zo persoonlijk raakt, en er veel op het spel staat is het een complexe en gevoelige discussie.

Muren omhoog en gelijk halen

Het medialandschap draagt niet bij aan deze maatschappelijke discussie. Controversiële uitspraken doen het misschien goed doen bij algoritmes en tv-shows, ze helpen niet bij het bevorderen van wederzijds begrip, of bij het vinden van een uitweg.

Zoals wij beiden in ons werk tegenkomen wordt het snel een kwestie van gelijk halen, van wij tegen zij. ‘De ander’ is idioot, dom of zelfs gevaarlijk. Voor- en tegenstanders van complottheorieën bombarderen elkaar met ‘feiten’ en verklaren elkaar voor gek.

Doordat bij beide partijen de muren omhooggaan wordt er niet langer geluisterd naar de ander, maar zelf ingevuld. Zo ook in ons app-gesprek, Anne-Maria hoorde in Jarons opmerkingen een eng sociaal-Darwinisme. Terwijl Jaron zich vooral zorgen maakte om haar gezondheid.

Discussies kunnen hierdoor compleet vastlopen. Als je echter doorvraagt met open vragen krijg je meer begrip. Tijdens haar dialoogwerk vroeg een leerling of hij Anne-Maria’s hoorntjes mocht voelen, Joden zouden duivels zijn. Haar eerste reactie was boos worden, de docent wilde hem zelfs de klas uitzetten. Uiteindelijk heeft zij hem laten voelen, de hoorntjes waren er niet, en is toen het gesprek aangegaan. Waarom dacht hij dat? Bleek dat zijn ouders dat hem vertelden, en hij nu toch beter weet.

Bij jezelf blijven

Natuurlijk is dit niet alleszeggend. Belangen en opinies kunnen tegengesteld zijn. Anne-Maria komt regelmatig leerlingen tegen die een drastisch andere of vijandige meningen hebben. Dan kan je best laten weten hoe het je laat voelen, maar hou het bij jezelf. Zo zei Anne-Maria dat zo’n opmerking van Jaron ‘voor mij voelt alsof mijn leven niet belangrijk is, en ik zo maar opgeofferd kan worden’. Door in de ik-boodschap te blijven voelt de ander zich minder aangevallen, en is dialoog en inleving mogelijk

Wij hebben het gesprek even laten rusten. Jaron vond dat hij weinig oog had gehad voor de positie van Anne-Maria. Hij appte dat hij ‘haar angst, vervelende situatie, en zorg om de toekomst absoluut snapt’, en bedankte haar voor dit gesprek. Erkenning van de ander, en hoe dat jouw eigen perspectief verrijkt, leverde Jaron ‘😘😘’ van Anne-Maria op.

Wij hadden natuurlijk het voordeel dat we elkaar, ondanks al onze verschillen, waarderen en vanuit inleving in de ander zo uit de gepeperde discussie konden geraken. Maar hoe doe je dat op grote schaal en met zulke tegengestelde belangen?

Inspraak en dialoog

Het kabinet Rutte poogt dat te doen door alle overwegingen en belangen duidelijk uit te leggen en te leunen op de experts van het Outbreak Management Team. Maar worden de verschillende stemmen op deze manier wel gehoord en tem je hiermee wel de onrust bij deze verschillende groepen? Dit lijkt ons sterk.

Hoe kunnen we nu echt luisteren naar de zorgen en ideeën van de ander, zonder perspectieven uit te sluiten, maar wel met respect en interesse? En hoe kunnen wij op een bredere groep van deskundigen leunen en een meer democratische manier van belangen afwegen opzoeken?

In Ierland hebben ze de afgelopen jaren citizen assemblies georganiseerd welke over controversiële onderwerpen (homohuwelijk en abortus) die als referendum aan de bevolking voorgelegd werden in samenspraak met experts productieve dialogen hebben gevoerd. In tegenstelling tot Brexit en andere referenda, leidde dit niet tot meer polarisatie en maatschappelijke strijd maar juist tot meer begrip en positieve uitkomsten omdat een inhoudelijke en inlevende dialoog gefaciliteerd werd.

Natuurlijk is het belangrijk dat de regering zich daadkrachtig en uniform opstelt. Maar om op de langere termijn voldoende draagvlak voor deze maatregelen te behouden, en om solidariteit tussen de verschillende belangen en maatschappelijke groepen te bevorderen, zijn dit soort democratische manieren van inspraak en dialoog noodzakelijk. Zou het zo’n gek idee zijn om het Ierse voorbeeld te volgen en over dit ongewoon complexe en belangrijke onderwerp burgerplatforms te organiseren?

We zouden dan in goed georganiseerde vorm de verschillende afwegingen, belangen en gevoelens kunnen bespreken met al die verschillende burgers, overheden en experts bij elkaar. Deelnemers zouden later in het publieke debat maatschappelijke woordvoerders worden van de gekozen aanpak.

Het zal niet makkelijk zijn, maar willen wij goed uit deze crisis komen dan is erkenning, begrip en communicatie voor de vele verschillende standpunten noodzakelijk. Alleen samen lukt dat, toch?

Dit artikel verscheen eerder op: https://www.socialevraagstukken.nl/ook-in-onze-familie-appgroep-liepen-de-coronagemoederen-hoog-op/

Onorthodoxe bedgeheimen

Kijken naar andere mensen, gewoon lekker op een terrasje of bankje zitten en kijken naar hoe mensen voorbijlopen. Vooral als het mensen die ver afstaan van wat voor jou normaal is. Of het nou gaat om andere kleding of andere talen.. Zeker in een wereldstad als mijn Mokum is dit heerlijk om te doen. Welke Amsterdammer kent niet die man die enkel gekleed in een string door de Kalverstraat skate? Helaas is het door de coronacrisis nu niet mogelijk: de terrasjes zijn gesloten en de straten zijn veelal verlaten.

Dat meer mensen dit jammer vinden is wel duidelijk door de plotselinge populariteit in de niet-joodse wereld van de serie unorthodox. Deze serie geeft een blik op een leven dat voor veel mensen anders gesloten zou blijven. Een andere taal (Jiddisch), andere kleding (peijesen sjeitels) en andere gewoontes. Je kan hier veel van leren, ware het niet dat het vaak stereotype beelden zijn waarin de extremen zijn uitgelegd. Hierdoor vallen de nuances weg.

Ik kreeg de afgelopen weken van verschillende vrienden de tip om de serie Unorthodox te gaan kijken omdat dat een mooi beeld zou geven van seksualiteit binnen het orthodoxe jodendom. Een thema waar ik vanuit mijn werk veel mee bezig ben. Ik heb hier eerder ook een stuk over geschreven voor NieuwWij: https://www.nieuwwij.nl/interview/joden-en-seks-vragen-nooit-durfde-stellen-en-meer/

 

Veel van mijn niet-joodse vrienden zijn zich er echter niet van bewust dat deze serie slechts een hele kleine sekte (Satmar) laat zien die in Nederland niet of nauwelijks aanwezig is. Dit is logisch want het staat voor de meeste mensen ver van hun bed. Zij weten dan ook niet dat veruit de meeste Joden in Nederland überhaupt niet zijn aangesloten bij een Joods kerkgenootschap. Degene die dat wel zijn, houden er verschillende levenswijze op na, van heel vrij tot ultra-orthodox en alles wat daartussen zit. Het leven van een modern-orthodoxe vrouw is niet te vergelijken met het leven zoals dat wordt weergegeven in de serie. Zeker als het gaat over haar rechten als vrouw of haar rechten op een gezonde seksualiteit.

 

De hoofdpersoon van de serie, Esty, heeft veel pijn tijdens de seks en wordt gedwongen door haar man en schoonfamilie om toch seks te hebben omdat ze kinderen moet baren. Het jodendom heeft traditioneel echter juist een hele mooierelatiemet seks. De vrouw mag, binnen redelijkheid, altijd weigeren en de man heeft de verplichting om de vrouw plezier te geven. Anders mag een get(scheidingspapieren) worden aangevraagd.

 

Natuurlijk is dit theorie en is de praktijk soms anders, zeker binnen ultraorthodoxe stromingen zoals Satmar. Toch zijn de gedachtes dat het belangrijk is om liefdevol om te gaan met je partner, het genot van seks centraal te stellen en wederzijdse toestemming nodig is veel normaler binnen het jodendom dan de extremen die je ziet bij een serie als Unorthodox.

 

Het kijken naar de ander is goed, je leert ervan en je wereld wordt breder. Beter zou echter zijn: het gesprek aangaan met de ander, vragen stellen. Klopt het beeld dat ik van je heb wel? Is wat ik hier zie representatief? Hierdoor verbreid je je wereld nog veel meer.

 

Dit artikel verscheen eerst op: https://www.nieuwwij.nl/media/onorthodoxe-bedgeheimen/?fbclid=IwAR0D7GmPbzQm16EKzhY7KK0vo1zs33Dr2va_LJTfpOYwdmBIMpgRsRWxpMY

Lichtpuntjes

Elk nadeel heb z’n voordeel. Hoewel ik, tot verdriet van mijn man, niet bepaald fan ben van voetbal had Johan Cruyff hier wel een punt. Door de coronacrisis is er veel niet mogelijk. Musea zijn gesloten, net zoals gebedshuizen; seminars worden afgeblazen; zelfs de masterclasses voor de postBM groep bij de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam konden niet doorgaan. Als zzp’er zit ik dan ook al enkele weken werkloos thuis. De eerste weken kon ik door ziekte niets anders dan heen en weer lopen tussen bank en bed, maar intussen kan ik gelukkig iets meer.

Hoe kan je gebruikmaken van de weinig lichtpuntjes die deze crisis je biedt? Voor mij is het bijvoorbeeld wel goed om een keer iets meer rust te hebben. Zo heb ik eindelijk tijd om vaker een column voor jullie te schrijven, lees ik meer en heb ik zelfs tijd voor de puzzel van 1000 stukjes die ik vorig jaar voor mijn choepa heb gekregen.

Als je werk echter je passie is, is dit niet genoeg. Als ondernemer ben ik intussen getraind in het denken in oplossingen, ook als mijn emoties zeggen dat het beter is om in bed te liggen met de deken over mijn hoofd. Gelukkig zijn de meeste mensen in mijn omgeving ook creatief en zo komen we met steeds meer leuke ideeën voor wat je nog wél kan doen. Opiniestukken schrijven voor diverse bladen met mijn zwager, online masterclasses voor de jongeren en zelfs online dialoogprojecten. Ik begin steeds meer hoop te krijgen dat we hier misschien wel uitkomen, ooit. En tot die tijd kunnen we onze creativiteit nog meer gebruiken!

 

Dit artikel verscheen eerder op: https://www.crescas.nl/blog/webcolumnvanhilst/iggoz/Lichtpuntjes/?fbclid=IwAR1dntUpH9MQErcXBDbht2FSFLG3LIsxvfeuq5o8N8Qe2pTBkdwS8nHppHM

Dialoog, juist nu!

De afgelopen weken is iedereen in de ban van het coronavirus. Je kan de tv niet aanzetten of je wordt doodgegooid met verhalen over dood, ziekte, recessie. Het is moeilijk niet in een diepe depressie te raken. Zeker als je, zoals ik, helaas zelf bent geveld door het virus. Langzaam begin ik weer op te krabbelen maar ben al vijf weken behoorlijk ziek.

Deze crisis heeft me echter ook andere dingen laten zien, dingen die niet zo snel in de media naar voren komen, maar die wel heel belangrijk zijn. Voorbeelden van situaties waarin wij als mensen juist laten zien samen sterk te staan. Soms zijn het kleine, persoonlijke gebaren zoals de imam waar ik al enkele jaren mee samenwerk die Dua’s, islamitische smeekgebeden, voor me zegt. Of een goede katholieke vriend die kaarsjes voor me aansteekt.

Er zijn ook grotere positieve initiatieven. Zoals Najib Amhali en Fatima Elatik die samen met een groepje mensen bloemen langsbrengen bij het zwaar getroffen Beth Shalom. Of de dialoogcommissie van de LJG die samen met leden van de Al Kabir Moskee boterkoek langs kwam brengen bij een verzorgingshuis in Amsterdam West.

WhatsApp Image 2020-04-22 at 10.57.54

Juist in een moeilijke tijd zoals deze moeten we elkaar opzoeken en voor elkaar opkomen. Zoals Ali B. tijdens onze zoomseder zei: Wij als moslims moeten zeggen “blijf van onze Joden af” en de Joden moeten zeggen “blijf van onze moslims af”. Dit zou volgens mij voor elke groep moeten gelden. Samen staan we sterk. Laten we juist nu de dialoog opzoeken. Inter- en intrareligieus!

Dit artikel verscheen eerder op: https://www.crescas.nl/blog/webcolumnvanhilst/v4goz/De-dialoog-opzoeken

Interview Nieuw Wij

Debat en gesprek maken deel uit van de kern van het jodendom. Bijna niets ‘moet’ of is niet toegestaan.”

In het Scheepvaartmuseum geeft ze regelmatig rondleidingen en uitleg over onder meer de koloniale geschiedenis van Nederland en de zogeheten gouden eeuw, een stuk historie waar we nu vaak anders tegenaan kijken dan vroeger. Daarnaast geeft ze op andere locaties voorlichting over het jodendom, de godsdienst waartoe zij en ook haar man behoort. “Mijn passie is religie.”

Wat betekent het jodendom voor jou?

“In het jodendom mag je alles vragen. Debat en gesprek maken deel uit van de kern van het jodendom. Bijna niets ‘moet’ of is niet toegestaan. De rabbijn schrijft niet voor hoe je moet leven, maar is gesprekspartner. Samen zoek je naar antwoorden. Dat was voor mij prettig tijdens bijvoorbeeld Jom Kippoer. Op dit feest mag je ruim een etmaal niet eten en drinken. Voor mij is dat erg lastig. Samen hebben we gezocht naar een manier waarop het vasten voor mij wel goed te doen was. Een rabbijn staat niet boven je, maar ondersteunt en begeleid je. Hij of zij daagt je uit om zelf op zoek te gaan naar antwoorden.”

Het jodendom betekent voor Anne-Maria bewust leven en het goede doen. “Iemand kan een heel goede jood zijn, zonder in God te geloven,” zegt ze. En hoe zit dit dan voor haar? “Ik geloof in God,” zegt ze zonder aarzeling. “Tijd voor stilte en meditatie is belangrijk voor mij. Voor het slapen gaan zoekt ik altijd de stilte. Maar ik geloof niet in God als een soort wolk in de lucht, met handjes die sturen.”

Het gaat om de praktijk, om je verantwoordelijkheid en om het herstellen van de wereld.”

Ze denkt even na. “Ken je de anekdote over de man die op het dak van zijn huis zit, tijdens een flinke overstroming? Diverse mensen komen langs om deze man te redden, maar hij slaat het aanbod telkens af. Hij wacht tot God hem komt redden. De man verdrinkt en komt in de hemel. Daar vraagt hij aan God waarom Hij hem niet gered heeft. Daarop zegt God: ‘Waarom ben je zo eigenwijs? Ik heb drie keer iemand gestuurd, maar telkens sloeg je het aanbod af. Waarom heb je mijn uitgestoken hand niet gezien?’.”

Voor Anne-Maria is dit een treffend verhaal over de wijze waarop ze joods wil zijn en hoe zij in God gelooft. “Het gaat om de praktijk, om je verantwoordelijkheid en om het herstellen van de wereld, zoals de joodse gedachte van tikkun olam. Het licht is gebroken in kleine deeltjes, maar het kan door ons mensen weer echt licht worden. We hebben als mens de opdracht de wereld mooier en beter achter te laten.”

Waarom ben je geschiedenis en Hebreeuws gaan studeren?

“Ik ben van jongs af aan benieuwd naar wat mensen drijft. Het antwoord op die vraag vind je in de geschiedenis en ook in religie. Hoe kunnen we ook leren van de geschiedenis? De geschiedenis van het jodendom is heel interessant. Door de diaspora van joden is het een heel interculturele religie. Dat zie ik van heel dichtbij. Neem bijvoorbeeld mijn schoonvader. Hij komt uit Israël en heeft een Perzische achtergrond. Joden van elders zijn anders dan joden die al generaties lang in Europa leven.”

AM van Hilst
Anne-Maria van Hilst

“Het mooie van Hebreeuws vind ik het echt kunnen lezen van de Tenach, in de grondtekst. Vertalingen zijn altijd interpretaties. Het is bijzonder om de oorspronkelijke tekst te kunnen lezen. Daarbij is altijd ruimte om zelf de tekst te interpreteren en erover in gesprek te gaan, pas dan komt de tekst tot leven. Dat doe ik ook met groepen mensen, bijvoorbeeld in kerken of bij een interreligieuze vrouwenorganisatie.”

Wat brengt het jou om lid te zijn van de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam?

“Het is voor mij een soort ‘thuis’, een familie. Veel mensen ken ik al lange tijd en hen kom ik in de gemeenschap vaak tegen. Er zijn samenkomsten op vrijdagavond en zaterdagmorgen waar ik regelmatig ben. De overweging naar aanleiding van een Thora-tekst, daar kan ik vaak wat mee, ik vind het mooi en ook leerzaam.”

“Ik ben ook betrokken bij het jongerenwerk en trek op met tieners die hun Bar of Bat mitswa doen, meisjes van twaalf en jongens van dertien. Ze volgen een intensief traject. Het is prachtig om met hen gesprekken te voeren en met hen de diepte in te gaan. Hoe wordt het geloof iets van hen zelf? Welke keuzes maken ze, voor wie of wat willen ze verantwoordelijk zijn? Je doet ook leuke dingen samen.”

Waarom geef je voorlichting over het jodendom?

“Het is een cliché maar daarom ook zo waar: onbekend maakt onbemind. Er bestaan zo veel vooroordelen over joden. Het is natuurlijk ook maar een kleine groep in Nederland. Soms vertellen mensen dat ze nog nooit een jood ontmoet hebben. Het is ontzettend belangrijk dat er meer kennis en begrip groeit.”

De tegenstellingen en vijandbeelden worden gecultiveerd. Dat verkoopt beter en mensen consumeren het.”

Maak je je zorgen over antisemitisme en moslimhaat?

‘Ja, daar moet je niet te licht over denken. Ik ben zelf meerdere keren bedreigd geweest. Bij onze synagoge staan altijd meerdere bewapende marechaussees. We wonen hier als joden nu vierhonderd jaar en nog steeds voelen we ons bedreigd. Het wordt naar mijn gevoel ook erger. Dat vind ik zorgwekkend. De oorzaak is dat mensen geen kennis hebben, niet van het jodendom en ook niet van de islam. Ik denk dat de werking van sociale media en ook massamedia daarin ook een grote rol speelt. Wrijving en tegenstellingen scoren goed en met iets positiefs scoor je niet. Dus de tegenstellingen en vijandbeelden worden gecultiveerd. Dat verkoopt beter en mensen consumeren het.”

Wat doe je op het gebied van interreligieuze dialoog en waarom?

“Juist vanwege die tegenstellingen ben ik in Amsterdam betrokken geraakt bij onder meer de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente wat leidde tot allerlei ontmoetingen met moslims en christenen. Dan gaat het niet alleen om lief zijn voor elkaar, maar ook om het échte gesprek. Je moet onder ogen zien dat mensen bang zijn voor de andere groep waartoe ze zelf niet behoren. Dat moet je serieus nemen. Mensen willen gehoord worden, serieus worden genomen. Dat betekent dat je vooral en veel naar elkaar moet luisteren. Moslimhaat boezemt me evenveel angst in als antisemitisme. Ik heb inmiddels heel veel moslimvrienden. Ik vind het ook doodeng als populisten de joodse gemeenschap instrumenteel voor hun karretje spannen. Is Wilders een vriend van de joden? Alleen zolang hem dat goed uitkomt. We moeten zorgen dat we niet tegen elkaar uitgespeeld worden en elkaar steunen en helpen.”

Welke mensen zijn inspirerende voorbeelden voor jou?

“Ik denk aan bijvoorbeeld Menno ten Brink, de rabbijn van de Liberaal Joodse Gemeente. Hij durft zijn nek uit te steken en is actief in de interreligieuze dialoog, wat hem niet door iedereen in dank wordt afgenomen. Daar heb ik ontzettend veel respect voor. En ik denk aan Anne Dijk, een bekende moslima met wie ik veel contact heb en met wie ik ook filmpjes heb gemaakt. Verder wil ik de mensen van de Al Kabir Moskee noemen, met wie we contacten hebben. Imam Marzouk Aulad Abdelah en bestuurslid Mustafa Slaby ken ik nu ruim drie jaar. Vorig jaar ben ik getrouwd en ze waren te gast op onze joodse bruiloft. Dat was prachtig. Mustafa spreekt altijd geweldig, dat raakt me dan en dan omhelzen we elkaar. Hij is een soort Marokkaanse opa voor mij.”

De groeiende polarisatie baart me echt zorgen. Mensen luisteren niet naar elkaar. Ga gewoon eens echt met elkaar in gesprek.”

Komt het nog goed met Israël en Palestina?

“Er gaan veel dingen fout op dit moment, van beide kanten. Ik vind het lastig dat je als jood in Nederland hierop aangesproken wordt. Ik ben kritisch op de Israëlische politiek maar vind het moeilijk dat joden hier in Amsterdam, en zeker kinderen, erop worden aangesproken. De extremen van beide kanten dragen naar mijn overtuiging schuld. Tegelijk zijn er ook vredesinitiatieven, van beide kanten.”

Waarover maak je je zorgen en wat geeft je hoop?

“De groeiende polarisatie baart me echt zorgen. Mensen luisteren niet naar elkaar. Ga gewoon eens echt met elkaar in gesprek en vraag de ander eens wat hem of haar bezielt of angst inboezemt. Probeer ook van sommige misverstanden de humor te zien. Tijdens een project ‘Leer je buren kennen’ viel het stil en liep het gesprek niet. We hebben toen bedacht dat iedereen grappen mocht bedenken. Geen grappen over de anderen, maar over de eigen groep. Dat gaf enorm veel ontspanning. Zo kan het dus ook.”

“Tijdens een andere bijeenkomst was er een boze jongeman die niks wilde zeggen, maar wel heel boos keek. Wat hem dwars zat? Dat wilde hij niet zeggen. Hij had een Marokkaanse achtergrond en kreeg vijf minuten het woord. Hij gaf zijn visie op de problematiek in Israël en de Palestijnse gebieden. Als gespreksleider zei ik: wat goed dat je dit deelt en we snappen je emotie. Iedereen zag hem ontspannen en na afloop hadden we nog even een gesprek samen. Hij stelde voor om dit soort dialooggesprekken ook zijn eigen moskee te gaan voeren. Dat zijn van die momenten die laten zien dat het ook anders kan. Dat ontmoeting echt leidt tot begrip.”

Dit stuk verscheen eerder op:

https://www.nieuwwij.nl/interview/probeer-van-sommige-misverstanden-de-humor-in-te-zien/?fbclid=IwAR0NI0xD65CrnfFeoh0B6LoHSQnMJwZb-6ylwTRihB98fYBbwMBwCRRmqFY

De boom van Linda

Al enkele jaren ben ik actief in de interreligieuze dialoog. Onbekend maakt onbemind, is een van mijn lijfspreuken. Door kennis met elkaar te maken en van elkaar te leren, begrijp je elkaar beter. Zo zie je dat degene tegenover je niet alleen ‘de ander’ is, maar ook iemand met gevoelens, gedachten en wensen.

Het fundament voor deze interesse is al gelegd in mijn basisschooltijd op de 16e Montessorischool in Amsterdam Zuidoost. Op mijn school zaten mensen van tientallen nationaliteiten. Van Hongarije tot Sint Eustasius, van Equador tot Rusland. Omdat geen enkele groep een meerderheid vormde, praatten we allemaal Nederlands met elkaar. De school vond het belangrijk dat we begrip hadden voor elkaars achtergrond. Zo mocht iedereen een spreekbeurt geven over zijn of haar cultuur en werden er op feestdagen traditionele gerechten uitgedeeld. Hoogtepunt was altijd de werelddag. Dan verkleedden we ons als iemand van onze cultuur en deden we volksdansen.

Op deze school leerde ik de diversiteit ook binnen de verschillende groepen kennen. Zo zag ik bijvoorbeeld dat moslims uit Suriname de islam anders beleefden dan moslims uit Marokko. Je kon mensen niet in een groep plaatsen puur vanwege hun religie of achtergrond.

Toen ik een aantal weken geleden hoorde dat de door mij zo gewaardeerde basisschool als eerste school in Nederland zou sluiten door het lerarentekort, schrok ik dan ook erg. Hoe kon dit gebeuren met mijn lieve schooltje? Wat moest er met de kinderen gebeuren?

Ik maakte me echter ook zorgen om een andere reden. Een van de beste herinneringen aan mijn basisschool is aan mijn juffrouw Linda van Wees. Altijd had ze een lief woordje of een knuffel voor je klaar. Zij zette zich als kleuterjuf ook altijd in voor aandacht en begrip voor elkaar. Iedereen kon op haar rekenen. De schok was dan ook groot toen ze zeer plotseling overleed toen ik in groep 3 zat.

Broer Jacko bij boom van Linda

De school was ook geschrokken maar heeft het mooi opgepakt. Naast het maken van een uitgebreide schoolkrant met herinneringen aan haar hebben ze ook een boom geplant: een lindeboom voor die lieve juffrouw Linda, samen met alle kinderen die bij haar in de klas zaten of hadden gezeten en haar familie. De afgelopen 24 jaar is deze boom uitgegroeid tot
een prachtige grote lindeboom. Maar wat gebeurt er nu mee nu de school gaat sluiten? Verdwijnt hij dan? Dat mag toch niet? Deze boom moet blijven bestaan!

 

Dit artikel verscheen ook op: https://www.crescas.nl/blog/webcolumnvanhilst/