Interview Nieuw Wij

Debat en gesprek maken deel uit van de kern van het jodendom. Bijna niets ‘moet’ of is niet toegestaan.”

In het Scheepvaartmuseum geeft ze regelmatig rondleidingen en uitleg over onder meer de koloniale geschiedenis van Nederland en de zogeheten gouden eeuw, een stuk historie waar we nu vaak anders tegenaan kijken dan vroeger. Daarnaast geeft ze op andere locaties voorlichting over het jodendom, de godsdienst waartoe zij en ook haar man behoort. “Mijn passie is religie.”

Wat betekent het jodendom voor jou?

“In het jodendom mag je alles vragen. Debat en gesprek maken deel uit van de kern van het jodendom. Bijna niets ‘moet’ of is niet toegestaan. De rabbijn schrijft niet voor hoe je moet leven, maar is gesprekspartner. Samen zoek je naar antwoorden. Dat was voor mij prettig tijdens bijvoorbeeld Jom Kippoer. Op dit feest mag je ruim een etmaal niet eten en drinken. Voor mij is dat erg lastig. Samen hebben we gezocht naar een manier waarop het vasten voor mij wel goed te doen was. Een rabbijn staat niet boven je, maar ondersteunt en begeleid je. Hij of zij daagt je uit om zelf op zoek te gaan naar antwoorden.”

Het jodendom betekent voor Anne-Maria bewust leven en het goede doen. “Iemand kan een heel goede jood zijn, zonder in God te geloven,” zegt ze. En hoe zit dit dan voor haar? “Ik geloof in God,” zegt ze zonder aarzeling. “Tijd voor stilte en meditatie is belangrijk voor mij. Voor het slapen gaan zoekt ik altijd de stilte. Maar ik geloof niet in God als een soort wolk in de lucht, met handjes die sturen.”

Het gaat om de praktijk, om je verantwoordelijkheid en om het herstellen van de wereld.”

Ze denkt even na. “Ken je de anekdote over de man die op het dak van zijn huis zit, tijdens een flinke overstroming? Diverse mensen komen langs om deze man te redden, maar hij slaat het aanbod telkens af. Hij wacht tot God hem komt redden. De man verdrinkt en komt in de hemel. Daar vraagt hij aan God waarom Hij hem niet gered heeft. Daarop zegt God: ‘Waarom ben je zo eigenwijs? Ik heb drie keer iemand gestuurd, maar telkens sloeg je het aanbod af. Waarom heb je mijn uitgestoken hand niet gezien?’.”

Voor Anne-Maria is dit een treffend verhaal over de wijze waarop ze joods wil zijn en hoe zij in God gelooft. “Het gaat om de praktijk, om je verantwoordelijkheid en om het herstellen van de wereld, zoals de joodse gedachte van tikkun olam. Het licht is gebroken in kleine deeltjes, maar het kan door ons mensen weer echt licht worden. We hebben als mens de opdracht de wereld mooier en beter achter te laten.”

Waarom ben je geschiedenis en Hebreeuws gaan studeren?

“Ik ben van jongs af aan benieuwd naar wat mensen drijft. Het antwoord op die vraag vind je in de geschiedenis en ook in religie. Hoe kunnen we ook leren van de geschiedenis? De geschiedenis van het jodendom is heel interessant. Door de diaspora van joden is het een heel interculturele religie. Dat zie ik van heel dichtbij. Neem bijvoorbeeld mijn schoonvader. Hij komt uit Israël en heeft een Perzische achtergrond. Joden van elders zijn anders dan joden die al generaties lang in Europa leven.”

AM van Hilst
Anne-Maria van Hilst

“Het mooie van Hebreeuws vind ik het echt kunnen lezen van de Tenach, in de grondtekst. Vertalingen zijn altijd interpretaties. Het is bijzonder om de oorspronkelijke tekst te kunnen lezen. Daarbij is altijd ruimte om zelf de tekst te interpreteren en erover in gesprek te gaan, pas dan komt de tekst tot leven. Dat doe ik ook met groepen mensen, bijvoorbeeld in kerken of bij een interreligieuze vrouwenorganisatie.”

Wat brengt het jou om lid te zijn van de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam?

“Het is voor mij een soort ‘thuis’, een familie. Veel mensen ken ik al lange tijd en hen kom ik in de gemeenschap vaak tegen. Er zijn samenkomsten op vrijdagavond en zaterdagmorgen waar ik regelmatig ben. De overweging naar aanleiding van een Thora-tekst, daar kan ik vaak wat mee, ik vind het mooi en ook leerzaam.”

“Ik ben ook betrokken bij het jongerenwerk en trek op met tieners die hun Bar of Bat mitswa doen, meisjes van twaalf en jongens van dertien. Ze volgen een intensief traject. Het is prachtig om met hen gesprekken te voeren en met hen de diepte in te gaan. Hoe wordt het geloof iets van hen zelf? Welke keuzes maken ze, voor wie of wat willen ze verantwoordelijk zijn? Je doet ook leuke dingen samen.”

Waarom geef je voorlichting over het jodendom?

“Het is een cliché maar daarom ook zo waar: onbekend maakt onbemind. Er bestaan zo veel vooroordelen over joden. Het is natuurlijk ook maar een kleine groep in Nederland. Soms vertellen mensen dat ze nog nooit een jood ontmoet hebben. Het is ontzettend belangrijk dat er meer kennis en begrip groeit.”

De tegenstellingen en vijandbeelden worden gecultiveerd. Dat verkoopt beter en mensen consumeren het.”

Maak je je zorgen over antisemitisme en moslimhaat?

‘Ja, daar moet je niet te licht over denken. Ik ben zelf meerdere keren bedreigd geweest. Bij onze synagoge staan altijd meerdere bewapende marechaussees. We wonen hier als joden nu vierhonderd jaar en nog steeds voelen we ons bedreigd. Het wordt naar mijn gevoel ook erger. Dat vind ik zorgwekkend. De oorzaak is dat mensen geen kennis hebben, niet van het jodendom en ook niet van de islam. Ik denk dat de werking van sociale media en ook massamedia daarin ook een grote rol speelt. Wrijving en tegenstellingen scoren goed en met iets positiefs scoor je niet. Dus de tegenstellingen en vijandbeelden worden gecultiveerd. Dat verkoopt beter en mensen consumeren het.”

Wat doe je op het gebied van interreligieuze dialoog en waarom?

“Juist vanwege die tegenstellingen ben ik in Amsterdam betrokken geraakt bij onder meer de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente wat leidde tot allerlei ontmoetingen met moslims en christenen. Dan gaat het niet alleen om lief zijn voor elkaar, maar ook om het échte gesprek. Je moet onder ogen zien dat mensen bang zijn voor de andere groep waartoe ze zelf niet behoren. Dat moet je serieus nemen. Mensen willen gehoord worden, serieus worden genomen. Dat betekent dat je vooral en veel naar elkaar moet luisteren. Moslimhaat boezemt me evenveel angst in als antisemitisme. Ik heb inmiddels heel veel moslimvrienden. Ik vind het ook doodeng als populisten de joodse gemeenschap instrumenteel voor hun karretje spannen. Is Wilders een vriend van de joden? Alleen zolang hem dat goed uitkomt. We moeten zorgen dat we niet tegen elkaar uitgespeeld worden en elkaar steunen en helpen.”

Welke mensen zijn inspirerende voorbeelden voor jou?

“Ik denk aan bijvoorbeeld Menno ten Brink, de rabbijn van de Liberaal Joodse Gemeente. Hij durft zijn nek uit te steken en is actief in de interreligieuze dialoog, wat hem niet door iedereen in dank wordt afgenomen. Daar heb ik ontzettend veel respect voor. En ik denk aan Anne Dijk, een bekende moslima met wie ik veel contact heb en met wie ik ook filmpjes heb gemaakt. Verder wil ik de mensen van de Al Kabir Moskee noemen, met wie we contacten hebben. Imam Marzouk Aulad Abdelah en bestuurslid Mustafa Slaby ken ik nu ruim drie jaar. Vorig jaar ben ik getrouwd en ze waren te gast op onze joodse bruiloft. Dat was prachtig. Mustafa spreekt altijd geweldig, dat raakt me dan en dan omhelzen we elkaar. Hij is een soort Marokkaanse opa voor mij.”

De groeiende polarisatie baart me echt zorgen. Mensen luisteren niet naar elkaar. Ga gewoon eens echt met elkaar in gesprek.”

Komt het nog goed met Israël en Palestina?

“Er gaan veel dingen fout op dit moment, van beide kanten. Ik vind het lastig dat je als jood in Nederland hierop aangesproken wordt. Ik ben kritisch op de Israëlische politiek maar vind het moeilijk dat joden hier in Amsterdam, en zeker kinderen, erop worden aangesproken. De extremen van beide kanten dragen naar mijn overtuiging schuld. Tegelijk zijn er ook vredesinitiatieven, van beide kanten.”

Waarover maak je je zorgen en wat geeft je hoop?

“De groeiende polarisatie baart me echt zorgen. Mensen luisteren niet naar elkaar. Ga gewoon eens echt met elkaar in gesprek en vraag de ander eens wat hem of haar bezielt of angst inboezemt. Probeer ook van sommige misverstanden de humor te zien. Tijdens een project ‘Leer je buren kennen’ viel het stil en liep het gesprek niet. We hebben toen bedacht dat iedereen grappen mocht bedenken. Geen grappen over de anderen, maar over de eigen groep. Dat gaf enorm veel ontspanning. Zo kan het dus ook.”

“Tijdens een andere bijeenkomst was er een boze jongeman die niks wilde zeggen, maar wel heel boos keek. Wat hem dwars zat? Dat wilde hij niet zeggen. Hij had een Marokkaanse achtergrond en kreeg vijf minuten het woord. Hij gaf zijn visie op de problematiek in Israël en de Palestijnse gebieden. Als gespreksleider zei ik: wat goed dat je dit deelt en we snappen je emotie. Iedereen zag hem ontspannen en na afloop hadden we nog even een gesprek samen. Hij stelde voor om dit soort dialooggesprekken ook zijn eigen moskee te gaan voeren. Dat zijn van die momenten die laten zien dat het ook anders kan. Dat ontmoeting echt leidt tot begrip.”

Dit stuk verscheen eerder op:

https://www.nieuwwij.nl/interview/probeer-van-sommige-misverstanden-de-humor-in-te-zien/?fbclid=IwAR0NI0xD65CrnfFeoh0B6LoHSQnMJwZb-6ylwTRihB98fYBbwMBwCRRmqFY

De boom van Linda

Al enkele jaren ben ik actief in de interreligieuze dialoog. Onbekend maakt onbemind, is een van mijn lijfspreuken. Door kennis met elkaar te maken en van elkaar te leren, begrijp je elkaar beter. Zo zie je dat degene tegenover je niet alleen ‘de ander’ is, maar ook iemand met gevoelens, gedachten en wensen.

Het fundament voor deze interesse is al gelegd in mijn basisschooltijd op de 16e Montessorischool in Amsterdam Zuidoost. Op mijn school zaten mensen van tientallen nationaliteiten. Van Hongarije tot Sint Eustasius, van Equador tot Rusland. Omdat geen enkele groep een meerderheid vormde, praatten we allemaal Nederlands met elkaar. De school vond het belangrijk dat we begrip hadden voor elkaars achtergrond. Zo mocht iedereen een spreekbeurt geven over zijn of haar cultuur en werden er op feestdagen traditionele gerechten uitgedeeld. Hoogtepunt was altijd de werelddag. Dan verkleedden we ons als iemand van onze cultuur en deden we volksdansen.

Op deze school leerde ik de diversiteit ook binnen de verschillende groepen kennen. Zo zag ik bijvoorbeeld dat moslims uit Suriname de islam anders beleefden dan moslims uit Marokko. Je kon mensen niet in een groep plaatsen puur vanwege hun religie of achtergrond.

Toen ik een aantal weken geleden hoorde dat de door mij zo gewaardeerde basisschool als eerste school in Nederland zou sluiten door het lerarentekort, schrok ik dan ook erg. Hoe kon dit gebeuren met mijn lieve schooltje? Wat moest er met de kinderen gebeuren?

Ik maakte me echter ook zorgen om een andere reden. Een van de beste herinneringen aan mijn basisschool is aan mijn juffrouw Linda van Wees. Altijd had ze een lief woordje of een knuffel voor je klaar. Zij zette zich als kleuterjuf ook altijd in voor aandacht en begrip voor elkaar. Iedereen kon op haar rekenen. De schok was dan ook groot toen ze zeer plotseling overleed toen ik in groep 3 zat.

Broer Jacko bij boom van Linda

De school was ook geschrokken maar heeft het mooi opgepakt. Naast het maken van een uitgebreide schoolkrant met herinneringen aan haar hebben ze ook een boom geplant: een lindeboom voor die lieve juffrouw Linda, samen met alle kinderen die bij haar in de klas zaten of hadden gezeten en haar familie. De afgelopen 24 jaar is deze boom uitgegroeid tot
een prachtige grote lindeboom. Maar wat gebeurt er nu mee nu de school gaat sluiten? Verdwijnt hij dan? Dat mag toch niet? Deze boom moet blijven bestaan!

 

Dit artikel verscheen ook op: https://www.crescas.nl/blog/webcolumnvanhilst/

In gesprek blijven…

De afgelopen weken was er discussie over een uitzending van RTL Late Night. De presentator, Twan Huys, zou hebben beloofd dat een van de gasten niet aan tafel zou hoeven zitten met een andere gast. Na de gast veel ruimte te hebben gegeven om haar verhaal te vertellen, verbrak hij toch die belofte. Voor ik hier een discussie oprakel over zwarte pieten en het wel of niet gelijk hebben van de #blokkeerfriezen, het ging mij om wat anders. De kern voor mij lag hier: mag of moet je weigeren het gesprek aan te gaan met iemand?

In mijn werk heb ik dikwijls te maken met mensen die ideologisch lijnrecht tegenover me staan. Mensen met antisemitische samenzweringstheorieën of juist mensen die in alle moslims de vijand zien. Je kan je voorstellen dat deze gesprekken lang niet altijd soepel verlopen. Soms maken de gesprekken me verdrietig, soms boos. Het is angstaanjagend te horen wat sommige mensen denken over een groep mensen die dichtbij je staat. Een groep waar je zelf toe behoort of een groep waar je vrienden hebt.

Als mensen horen wat ik allemaal tegenkom in mijn gesprekken, schrikken ze. Hoe kan je praten met iemand die zegt dat zionisten bloed van islamitische kinderen offeren aan een eenogige god? Door met dit soort mensen te praten, zou je hun denkbeelden legitimeren. Ik vraag me alleen af wat het alternatief is. Niet tegen ze praten? Die mensen blijven toch bestaan, met hun denkbeelden. Je kan ze niet ‘wegdenken’. Door niet het gesprek aan te gaan en jezelf als het ware ‘boven’ mensen met een ander gedachtegoed te stellen, wek je alleen maar meer irritatie op. Als je gelijkwaardig het gesprek aangaat, is dit vaak anders.

Ik zeg dit natuurlijk wel heel makkelijk, maar ook ik heb mijn tranen moeten onderdrukken toen iemand mij vertelde dat “iedereen wist dat Joden geen mensen zijn.” Of toen een leerling mij vertelde dat ik geen Nederlander was, omdat ik niet blond en lang ben en mijn oma in Oostenrijk is geboren. Ook ik word bang als iemand voor mijn voeten spuugt en mij K-Jood noemt. Maar wat is het alternatief …?

Dit artikel verscheen eerder op: https://www.crescas.nl/blog/webcolumnvanhilst/584oz/In-gesprek-blijven/?fbclid=IwAR2LroJnLMC4mJLkMzfusx0h-MxRI_8G2IgBFye3Y3uMEcitcfzUsZyqxC0

Leer je Buren kennen

De joden in vormen in Nederland een hele kleine minderheidsgroep. Zelfs in de meest ruime telling zijn er tussen de 40 en 50.000 joden in heel Nederland. Het is dan ook niet zo gek dat veel mensen nog nooit een joods iemand zijn tegengekomen. Als je nog nooit een joods iemand hebt gezien is het makkelijk om vooroordelen over de gemeenschap te krijgen, zeker als de enige “herkenbare” joden leden van de (ultra) orthodoxe gemeenschap zijn.

Mede om wél elkaar te leren kennen is door de LJG Amsterdam het project Leer je Buren kennen enkele jaren geleden opgezet. Leerlingen van het ROC, de PABO en middelbare scholen worden uitgenodigd in de synagoge om het gesprek aan te gaan en alles aan elkaar te vragen. Sinds enkele jaren mag ik dit ook faciliteren en ga ik hiervoor ook naar de prachtige synagoge Enschede.

Inmiddels zijn er al meer dan 12000 leerlingen langs geweest en blijkt het project een groot succes. In 2017 werden we al beloond met de eerste Brouwerprijs van het KHMW.  Een grote eer en bovendien een prijs van 100.000 euro die we kunnen inzetten voor onderzoek en uitbreiding van het project.

xxl

Afgelopen donderdag kwamen daarnaast journalisten van de NOS ook filmen. Hieronder een verslag van de dag:

https://nos.nl/artikel/2214044-anne-maria-is-joods-sommige-mensen-denken-dat-ik-een-demon-ben.html

Exodus uit de vuurtoren

Dina-Perla Portnaar schreef de afgelopen tijd aan een boek over haar jeugd in de orthodox-joodse gemeente. Zij heeft veel te maken gehad met geweld en dwang en heeft zich hier aan weten te ontworstelen. 11 januari presenteerde zij haar boek in de Ako in de Beethovenstraat in Amsterdam. Deze plaats speelde een belangrijke rol in haar boek als bron van kennis.

dina-perla-de-winter-768x498

Na een interview met haar over het boek was er tijd voor een panel. Verschillende vrouwen spraken vanuit hun eigen expertise over hoe emancipatie van vrouwen bewerkstelligd kan worden. Zo sprak Chantal Suissa over de rol van interreligieuze contacten, Julie Blocq-Schipper over onderwijs  en Bertina Minco over cultuur. Ik heb verteld over de rol die seksualiteit kan spelen bij emancipatie.

Als je naar de joodse traditie kijkt zijn er veel handvatten voor de bescherming en “empowering” van vrouwen. Zo mag een vrouw altijd seks weigeren, moet een man zorgen voor haar genot en zijn beide partners verantwoordelijk voor hun eigen eer.  In de praktijk is dit echter lang niet altijd het geval. Zoals Dina-Perla beschrijft in haar boek wordt, zeker in de ultra-orthodoxie, de joodse wet vaak juist gebruikt om vrouwen klein te houden. Het is onze taak om dit proberen te doorbreken en weer terug te gaan naar de eigenlijke betekenis!

 

Voor een uitgebreider verslag van de avond zie:

http://www.joods.nl/2018/01/boekpresentatie-exodus-vuurtoren-dina-perla-winter/

Veiligheidspact – Eten en ontmoeten

Een tijd geleden werden Channa Al en ik door de samenwerkende organisaties van het Veiligheidspact  gevraagd om twee dialoogbijeenkomsten te organiseren. Een voor jongeren en een voor ouderen. De gemeente Amsterdam gaf voor deze gelegenheid subsidie om de verschillende groepen mensen bij elkaar te brengen.

met-channa

In november organiseerden wij het evenement voor de jongeren in samenwerking met Crea. Rondom het thema partnerkeuze en discriminatie hebben we de film Arranged gekeken. Daarna hebben we in kleinere groepjes gepraat over verschillende vooroordelen over seksualiteit in de diverse gemeenschappen.

Deze week was het tijd voor het evenement van ouderen. In samenwerking met Rudi de Vries van Bagels and Beans op de Parnassusweg in Amsterdam organiseerden wij een ontmoeting met 55+ers rond het thema eten. Meer dan veertig ouderen van onder andere Joodse, Marokkaanse, Turkse en Nederlandse afkomst kwamen samen.

dialoog

We begonnen met een “speeddate” evenement. We hadden tweetallen gemaakt die tien minuten hadden om samen te praten rondom een door ons gestelde vraag over hun lievelingsgerechten of belangrijkste feestdag. Na tien minuten wisselden ze door en kreeg iedereen nieuwe vragen. Na drie rondes was het tijd voor het eten. Rudi had voor heerlijke bagels gezorgd, de Turkse delegatie had gezorgd voor baklava en wij hadden koshere hapjes gehaald.

Na de maaltijd werden de deelnemers verdeeld in groepjes waarin ze moesten praten over hoe hun ervaring de jongere generaties kon helpen. Deze tips schreven ze vervolgens op het tafelkleed. Het was erg moeilijk om ze tussendoor stil te krijgen, zo gezellig was het!

blad

Al met al kijken Channa en ik terug op een zeer geslaagde avond. Heel inspirerend om erbij aanwezig te mogen zijn.

Dialoog

Zoals velen van jullie weten ben ik al enkele jaren actief in de dialoogscene. In het betrekkelijk kleine Amsterdam ( vergeleken met andere wereldsteden) wonen 180 verschillende nationaliteiten. Deze 180 nationaliteiten zijn weer verdeeld in talloze levensbeschouwelijke stromingen. Sommige klein, andere groot en invloedrijk. Veel van deze 180 nationaliteiten leven op hun eigen eilandje. Ze gaan naar hun eigen bakker, hun eigen slager en sturen hun kinderen naar een school waar veel leerlingen van hun eigen nationaliteit of levensbeschouwing naar toe gaan. Hoewel om hun heen mensen wonen van andere culturen, hebben ze deze nog nooit echt in hun ogen gekeken. Ze hebben nog nooit een echt gesprek met elkaar gevoerd.

Het spreekwoord zegt het al: “Wat een boer niet kent dat vreet hij niet.” Dit geldt niet alleen voor de boer, maar voor bijna iedereen. Als je iets niet kent dan vind je het eng, gek of misschien wel gevaarlijk. Ik vind het daarom belangrijk om mensen met elkaar in contact te laten komen. Zeker die mensen die normaliter met elkaar in gesprek raken.

Een van de manieren om dit te doen is via het Breed Interreligieus Overleg ( Bio) in Amsterdam Oost. Via die weg heb ik al een keer een interreligieuze kerkdienst mogen begeleiden in de Muiderkerk waarbij vertegenwoordigers van verschillende levensbeschouwingen een korte lezing of optreden mochten houden. Zo was er een prachtig zangoptreden van kinderen van de Al Kabir moskee. Natuurlijk werd er afgesloten met eten.

muiderkerk

10 Mei was er weer zo’n bijeenkomst in de Hofkerk. Rondom het thema “De vier vrijheden” waren er eerst drie lezingen van een Rabbijn, een Imam en een Priester die ik mocht inleiden. Vervolgens gingen de deelnemers zelf met elkaar in gesprek onder leiding van Dialoog in Actie  van Joke Jongejan. Het is hierbij de bedoeling dat je elkaar vertelt over jouw beleving van bepaalde onderwerpen. Er is geen goed of fout. het gaat om jouw lezing. Dit helpt om je in te leven in elkaars standpunten. Natuurlijk werd er ook hier weer afgesloten met een heerlijke maaltijd.

hofkerk

Ik voel me heel erg gelukkig dat ik deel mag uitmaken van dit soort prachtige bijeenkomsten. Hopelijk kunnen we door elkaar recht in de ogen te kijken en te horen hoe een ander iets beleeft elkaar beter begrijpen en niet alleen maar meteen oordelen. Volg vooral het Bio bij hun activiteiten op Facebook mochten jullie ook een keer willen meedoen.

 

Dialoogseider

Sinds enige maanden ben ik lid van de Dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam. Elke paar maanden organiseren we activiteiten zoals debatten of filmavonden. Deze keer was het tijd voor de tweejaarlijkse dialoogseider.

Bij deze seider werden mensen van allerlei levensbeschouwelijke stromingen uitgenodigd ( 120 in totaal!) en bespraken we met zijn allen het Pesach verhaal. Dit werd begeleid door verschillende sprekers zoals Achmed Baadoud, Chantal Suissa en mijzelf.

Het was een erg inspirerende avond met bijzondere gesprekken, lekker eten en mooie speeches. Hieronder mijn mini-speech.

dialoogseider

“Gastvrijheid is een veelbesproken thema in deze tijd. Iedereen heeft er wel een mening over. Binnen alle religieuze tradities is gastvrijheid een belangrijke waarde, zo ook in de Joodse. Zo wordt gezegd: ‘Moge je huis een ontmoetingsplaat zijn voor wijzen, word vuil in het vuil van hun voeten en drink dorstig hun woorden op. Zet je deuren wijd open en laat de armen deel zijn van je huis.’ En ‘Wie weet of de gast die u uitnodigt niet ook de profeet Elia zal blijken te zijn?’

Gastvrijheid is echter niet altijd makkelijk. Vanuit de gastheer gezien heerst de angst: ‘wat als mijn gast mijn grenzen overschrijdt? Als er teveel “gasten” zijn kan ik dan mijn eigen identiteit wel behouden?’

Maar ook vanuit de kant van de gast gezien is het niet altijd fijn. Het woord gast zegt het al. Als je ergens te gast bent ben je op een bepaalde manier ondergeschikt. Je moet je aanpassen aan de gewoontes van je gastheer of gastvrouw. Dit kan gaan over betrekkelijk kleine dingen zoals wanneer of wat je eet of, of  dat je wel of niet schoenen uit doet, maar kan veel verder gaan. Soms kan het voelen alsof je je eigen identiteit moet opgeven. Iets wat zeer beangstigend kan zijn, zeker bij mensen die je niet zo goed kent.

Daarnaast geeft het idee van ergens gast zijn een bepaalde afstand aan. Een gast is altijd een soort van buitenstaander, geen insider.

Dit thema wordt vooral belangrijk als het gaat over de nieuwe Nederlanders. Natuurlijk is het belangrijk om ze gastvrij te behandelen. Ze te verwelkomen in ons land, in onze huizen, aan onze tafels. Maar belangrijker is om te zorgen dat het niet meer gasten zijn. Ze thuis te laten zijn in Nederland. Dan pas kunnen ze een gelijkwaardige positie krijgen.”

Oorlog en Vrede

Ook dit jaar organiseerde het Dominicanenklooster in Huissen weer een trialoogweekend van Joodse, christelijke en islamitische vrouwen. Deze keer was het thema oorlog en vrede. Toen wij voor het eerst met het organiserende team samen kwamen was ik sceptisch. Zo een beladen thema in zo een beladen tijd?

Op vrijdagavond kwam de groep voor het eerst samen. Nog wat onwennig gingen we na het vieren van sjabbat het rijtje af waarbij we allemaal vertelden waarom we hier waren gekomen. Hoewel de verhalen allemaal anders waren was het kenmerk toch wel: samen het gesprek aan gaan, juíst in deze moeilijke tijden. de meeste van de deelnemers spraken uit angst te hebben voor een verdere polarisatie. De gesprekken kwamen al snel los en een gezellige avond van verbinding volgde.

lezing dominicanenklooster.jpg

De volgende ochtend gingen we serieus van start. De christelijke lezing van Ge Speelman was als eerste, waarbij vooral de nadruk werd gelegd op wat is nou precies oorlog en strijd? Wat zijn machtsverhoudingen. Daarna was ik aan de beurt. Ik vertelde over het ontstaan van de Joodse wet en wat die zei over oorlog. Vooral het idee dat er nu in principe geen aanvallende oorlog gehouden mag houden, vanwege het gebrek aan Sanhedrin, sprak erg aan. Alleen een verdedigende oorlog is toegestaan. Dit riep natuurlijk wel vragen op over wanneer een oorlog dan verdedigend is. Ik gaf aan dat het belangrijkste bij het Jodendom is dat je met elkaar in gesprek blijft gaan. Er is bijna geen goed of fout. zolang je maar je mening beargumenteert. De islamitische lezing van Stella van Weteringen was ook erg interessant. Zeker de vraag hoe de terroristen verantwoordingen voor hun daden kunnen vinden in de teksten van de Koran. Stella legde goed uit hoe bepaalde teksten op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden. Net zo goed als in de Tora of Bijbel natuurlijk.

De middag was gereserveerd voor het lernen. Na een uitleg van de vorm gingen de deelnemers zelf aan de slag. Ik had ze Jesjajahoe 2:4 laten lezen waarbij opgeroepen wordt tot vrede voor alle volkeren. Vooral het element dat dit elke zaterdag in de sjabbatsdienst wordt gelezen sprak aan. Een aantal van de deelnemers geloofden dat joden juist altijd oproepen tot geweld, het feit dat juist de oproep tot vrede zo een centraal punt inneemt in de liturgie vonden ze mooi.

dominicanenklooster

De dag werd afgesloten met de film Arranged over een Joodse en islamitische vrouw in Amerika die beide worden uitgehuwelijkt. Hierbij vinden ze het contact met elkaar en natuurlijk ook uiteindelijk met hun grote liefde. Ach liefde en eten verbinden altijd…

Iketh meeting

A few months ago I was asked to join the preparation meeting for the congress. We were meeting in Tübingen to go over all the plans. Given my work in several dialogue groups I was immediately interested. I knew Martine from some lectures I had given in her convent so there at least was one familiar face.

Martine and I came in together from Holland on a very early train. I, not being such a morning person, first needed some coffee to adjust. Luckily Susanne made us feel right at home in her house, where the meetings were being held. We got really nice cookies and coffee. The easiest way to make friends, especially with me, is to eat together. And so we did… A lot…

IMG_20160211_205639611.jpg

The meeting started with talking about the subject of refugees and the newest developments in our countries about that subject. We expressed our fear about the rising severance between pro and anti refugee people. I told them about my Jewish friend who spoke out publicly for a refugee centre in the middle of a Jewish neighborhood and how she was harassed afterwards. People said she was worse than the Nazi’s because at least there it was clear who was the enemy.

That evening we met Naida, who fortunately was able to come. We had dinner and talked all night long. Like I said before, food makes friends, and luckily Naida likes food as much as me! The next morning we met up again at Suzanne’s place where Reinhild led the meetings. We came up with a really nice and exciting program. There are so many interesting people in our networks.

During the break we went for a walk in the picturesque town and Susanne showed us the church where she works. I only had been in Calvinistic protestant churches so I was very surprised to see so many statues. Especially the statue of Moses with horns on his head made my day. Susanne told us allot about the history of the place which really was inspiring. In the evening Naida and I took another stroll through the city.

mozes hoorntjes.jpg

Then Friday came and we all had to go home. Although I was exhausted I also felt energized. It’s rare to meet such a group of interesting, inspiring women who give you such a nice welcome and happy feeling. Reinhild even gave me the best compliment I ever had : Thank you for being you. Well, thank you all for being yourselves and welcoming me in such a wonderful way. I’m looking forward to the conference.

iketh.jpg