Lezing Bijspijkerdagen Dominicanenklooster Huissen

Afgelopen augustus werd ik gevraagd om te spreken op de Bijspijkerdagen van het dominicanenklooster in Huissen. Al gedurende enkele jaren organiseert dit klooster voor het begin van het nieuwe seizoen een weekend vol met lezingen. Diverse wetenschappers op het gebied van religie waren gevraagd om hun visie te geven op een onderwerp dat zij erg belangrijk vonden. Onder andere Anne Dijk (Fahm), Arnold Yasin Mol ( Fahm)  en Patrick Chatilion Counet (Vu) waren sprekers. Ik vond het dan ook een hele eer dat ik ook mijn zegje mocht doen

.IMG_20150828_163007013_HDR

Na lang wikken en wegen besloot ik het onderwerp van mijn masterscriptie te bespreken: Bronnen van eerbaarheid/Tzinioet voor Ashkenazische vrouwen in Achttiende-eeuws Amsterdam. Dit is een onderwerp waar nog maar weinig onderzoek naar gedaan is maar wat mijns inziens wel erg interessant is. Zeker als je hierbij de vergelijking kan trekken naar de hedendaagse tendens. Omdat de doelgroep van deze lezing bestond uit theologen die weliswaar zeer goed bekend waren met de Bijbel maar niet met Joodse termen zoals Tzinioet, heb ik geprobeerd mijn lezing door middel van een powerpoint zoveel mogelijk te verduidelijken.

Het onderwerp is grofweg te verdelen in drie deel onderwerpen: Traditionele Halacha ( o,a, Talmoed, Misjnei Tora en Shulchan Aruch), Jiddische Halacha ( Lev Tov, Brantspigl en Seder Mitswot haNasjim) en Jiddische Musar ( Tsennerenne  en Maaseh Buch). Ik heb beschreven hoe in deze boeken de diverse vormen van Tzinioet, zoals omgang met de man en niet-joden, worden beschreven en of hier een algemene tendens in zichtbaar was. Daarna heb ik gekeken hoe er nu tegen tzinioet wordt aangekeken in Ashkenazisch Amsterdam. Hierbij moet natuurlijk altijd het onderscheid gemaakt worden tussen orthodox en liberaal. Belangrijkste is misschien wel dat de visie op eerbaarheid een combinatie is van de ideeën van je omgeving en je eigen gevoel. Er is niet één correct antwoord maar heel veel verschillende interpretaties. Wel worden nog steeds veel dezelfde boeken gebruikt zoals de Shulchan Aruch 

Aan het einde van mijn lezing heb ik de deelnemers een stukje laten lernen. Ik had hiervoor het lied/gebed Esjet Chayil uitgekozen wat traditioneel de man voor zijn vrouw zingt op Sjabbatavond. De deelnemers kregen wat vragen naar aanleiding waarvan ze de tekst beter konden bestuderen. Kernvraag hierbij was : Wat zegt het feit dat dit lied nog steeds gelezen wordt over de rol van eerbaarheid van de vrouw in hedendaags Jodendom? Na de bestudering van de tekst heb ik een klassikale discussie gevoerd. Hierbij zijn er natuurlijk geen foute of goede antwoorden, alleen interpretaties

.IMG_20150828_162859550_HDR

De reacties waren overwegend positief. Vooral het lernen vonden de deelnemers interessant, maar ook de verschillende ideeën over eerbaarheid sprak veel mensen aan. Hopelijk kan ik volgend jaar er weer bij zijn.

Mag ik je hoorntjes even voelen?

Een tijdje geleden mocht ik een stuk schrijven over de dialoog voor de website Nieuw Wij.

Hieronder mijn verhaal:

Onze samenleving wordt meer en meer een smeltkroes van verschillende culturen en religies. Door immigratie wordt de diversiteit van talen, gewoontes en rituelen in Nederland steeds groter. Hoewel dit heel veel culturele rijkdom geeft, groeit ook het risico op onbegrip en miscommunicatie. Belangrijk is daarom dat er meer initiatieven gesteund worden op het gebied van educatie in diversiteit.

Door: Anne-Maria van Hilst

Diversiteit is iets waar ik mij al vele jaren mee bezighoud. Als klein meisje was ik al geboeid door de verschillende culturen die zich in Amsterdam bevinden. Ik ben opgegroeid in Amsterdam- Zuidoost en op mijn Montessori basisschool zaten leerlingen die uit tientallen verschillende landen kwamen. Elk met hun eigen keuken, talen en gewoontes. Doordat het zo divers was praatte iedereen wel Nederlands maar leerden we veel van elkaars cultuur. Dit werd gesteund door de school, die onder andere festivals organiseerde.  Hierbij verkleedden wij ons in onze klederdracht, namen we ons eigen eten mee en vertelden we over onze cultuur. Al die andere culturen werden hiermee niet iets “engs” of “vreemds” maar iets wat je eigen leven en cultuur kon verrijken.

Dat dit niet bij alle mensen zo ging ontdekte ik al snel. Hoe ouder ik werd, hoe meer ik merkte dat voor sommige mensen “anders” als iets negatiefs werd gezien. Onbekend maakte onbemind. Ik had al heel vroeg het gevoel dat dat mijn taak was hier wat aan te doen. Door mensen elkaar te laten ontmoeten en dan vooral op jonge leeftijd, kan je heel veel problemen wegnemen.

Dit idee heb ik in mijn werkende leven tot uiting gebracht. Ik werk bij diverse organisaties die contact met de ander bevorderen. Zo is er het Joods Historisch Museum. Bij mijn werk in het kindermuseum van het JHM kom ik vaak in contact met groepen kinderen die nog nooit een Joods iemand hebben gezien. Als ze aan Joden denken, denken ze aan Anne Frank, de Tweede Wereldoorlog of Israël. Joden zijn of een bijna uitgestorven groep of een vijand. Ik ga dan echter met de kinderen in gesprek en probeer te vertellen dat er Joden in alle soorten en maten zijn. Ook wijs ik ze erop dat veel van de Joodse gebruiken erg lijken op die van bijvoorbeeld de christenen of de moslims. Daarna zie je dat ze opener worden.

Dit merk je ook bij de lessen die ik voor Diversion ( een bureau voor maatschappelijke innovatie) geef voor het project Gelijk=gelijk?!. Hierbij ga je basisschoolklassen af met een Joodse, homoseksuele en islamitische jongere om te praten over discriminatie. In het begin merk je vaak dat de leerlingen verbaasd zijn dat je Joods bent. Het vijandsbeeld wat ze soms hebben meegekregen past niet bij het meisje wat voor hun neus staat. Ik probeer hierbij altijd een hele open houding te hebben en vragen te stimuleren. Er zijn geen gekke, beledigende of stomme vragen. Zo was er bijvoorbeeld eens een meisje dat vroeg of ze mijn hoorntjes mocht voelen omdat ze had gehoord dat alle Joden demonen waren. Hoewel je hier natuurlijk van schrikt, vind ik het wel heel fijn dat leerlingen zich bij mij zo veilig voelen dat ze dit kunnen vragen. Liever dat ze zoiets vragen dan dat ze nog steeds met twijfels of vooroordelen naar huis gaan.

Als ik aan het einde van zo een dag als feedback van de kinderen krijg “ ik had nog nooit een jood ontmoet maar nu vind ik u lief” dan is dat een goede dag. Een goede verhouding met de ander krijg je niet door dwang of geweld maar door elkaar te leren kennen. Bekend maakt bemind!

Trialoogweekend

Afgelopen weekend was ik begeleider bij het trialoogweekend in het dominicanenklooster in Huissen. Het doel  van dit weekend was om met Joodse, christelijke en islamitische vrouwen samen te komen en teksten te bestuderen onder het thema volharding. De organisatie had elk voor zich een stuk van hun eigen heilige boeken voorbereid om samen met de groep te bestuderen. We hadden afgesproken om ons vooral te concentreren op de rol van Hagar/Hajar binnen de verschillende tradities.

De sfeer van het weekend was erg goed. We hadden van tevoren afgesproken om politiek zoveel mogelijk buiten de beschouwing te laten, vooral ook omdat de verhoudingen ( 1 Joodse, 6 moslima’s en 10 christenen)  niet helemaal evenwichtig waren. Toch was het erg fijn dat verschillende islamitische vrouwen naar mij toekwamen om aan te geven dat hoewel we waarschijnlijk van mening verschilden als het ging over Israël, ze dat goed konden loskoppelen van hun gedachten over Joden.

Hoewel het weekend erg vermoeiend was gaf het ook veel energie. Iedereen was erg open, stelde veel vragen en moedigde erg aan dat ik de joodse rituelen voordeed. Ook waren ze erg enthousiast over de door mij begeleide manier van leren: het Lernen. Hierbij ga je in tweetallen heel diep in op een tekst. Je bestudeert hierbij echt alle punten en komma’s en bekijkt hoe je een woord nog meer kan interpreteren. Overigens bestaat  hierbij geen goed of fout. Het gaat erom dat je het goed kan beargumenten. Na ongeveer een half uur studie ga je vervolgens de tekst plenair bespreken. We hebben alle teksten op deze manier bestudeerd.

trialoogweekend

Afgelopen maandag werden we gevraagd om het weekend nog eens op de radio te komen bespreken bij het programma Dichtbij Nederland. Ik heb hierbij met de islamitische Anne Dijk en de christelijke Wilma Blaak verteld over hoe mooi het was om op zo een open manier bezig te zijn met de teksten. U kunt dit naluisteren.

Al met al dus een zeer inspirerend weekend. Ik kijk uit naar de volgende! Hopelijk wel met een wat evenwichtigere samenstelling.

Diversiteit

Al sinds ik mij kan herinneren ben ik zeer geïnteresseerd in de diversiteit van de samenleving. Mijn basisschool in Amsterdam zuidoost was een smeltkroes van mensen van tientallen verschillende afkomsten en religies. De favoriete tijd van het jaar was voor mij altijd het kerstdiner omdat alle kinderen van de klas dan gerechten meenamen van hun land van herkomst. Al die geuren, kleuren en smaken…. Heerlijk!

diversiteit

Diversiteit loopt echter niet altijd op rolletjes. Sommige mensen voelen zich bedreigd door ‘de ander’, vooral als ze de ander niet kennen. Ze zijn bang dat ‘de ander’ hun eigen cultuur/religie/gewoontes verdringt en dat ze niet meer zichzelf kunnen zijn. Dit kan leiden tot angst, woede of zelfs haat voor mensen met een andere religie, afkomst of seksualiteit. Dit is echter vaak gebaseerd op gebrek aan kennis over deze ander.

Ik vind het daarom belangrijk om me zoveel mogelijk in te zetten op het in contact laten komen van verschillende bevolkingsgroepen. Dit kan door educatie of door dialoog. Zo ben ik actief bij dialoogbijeenkomsten, geef ik lessen over het jodendom op verschillende scholen en doe ik mee aan Mo en Moos. Bij Mo en Moos werken we met Joodse en islamitische Young professionals ( 25-35) aan wederzijds begrip door het overbrengen van kennis en dialoog. Hierover later meer.

Een ander project waar ik veel mee bezig ben is gelijk=gelijk van Diversion. Hierbij ga je verschillende basisscholen af met een Joodse (moi), islamitische en homoseksuele peer. Je vertelt hierbij over wat je eigen ervaringen zijn met discriminatie maar ook over welke vooroordelen je zelf gehad hebt. Vooral het feit dat je dit met zo een gemengd groepje doet spreekt de kinderen vaak erg aan. Ook is het voor onszelf erg leuk. Ik werk veel samen met twee peers: Bobby en Y. en ik heb super veel van hun geleerd over hun kijk op de wereld. We gaan af en toe wat leuks doen en dan kletsen we weer heerlijk bij. Zo leer ik ook zelf elke dag weer bij over diversiteit!

 

Geloofsdagen op het Ijburgcollege

Een paar weken geleden werd ik gevraagd om een gastles te geven over het Jodendom aan de klas van het 4 VMBO op het Ijburgcollege in Amsterdam. Een keer per jaar hebben ze hier namelijk een week geheel gewijd aan de verschillende wereldreligies. De leerlingen begonnen de eerste dag met een prikkelende film over religie. Daarna kregen ze lessen over religie. De tweede dag gingen de leerlingen verschillende gebedshuizen af en de derde dag moesten ze alle verworven kennis tentoonstellen door hun klaslokaal om te toveren in een huis van gebed.

Dit jaar bekeken ze de documentaire Het kaf of het koren, over de beweging rondom de Amerikaanse dominee Harold Camping die geloofde dat op 12 mei 2011 het einde der tijden zou aanbreken. De documentaire geeft weer wat de gedachtegang was van zijn aanhangers, hoe ver zijn aanhangers gingen in hun denkbeelden en hoe dit soms families verscheurde.

Na geprikkeld te worden door deze documentaire gingen de leerlingen terug naar hun klaslokaal. Ze kregen vervolgens een geloof toegewezen. Er waren vertegenwoordigers van de protestantse en katholieke kerk, soefi moslims, een boeddhist en zelfs een Sikh aanwezig. Het was de bedoeling dat wij in 2,5 uur de leerlingen een indruk zouden geven van onze beleving van het geloof. Hierbij ging het voornamelijk om wat wij erbij voelden en dachten, maar het was ook belangrijk om de leerlingen een helder beeld te geven van belangrijke voorwerpen en symbolen van ons geloof. De leerlingen moesten namelijk aan het einde van de week mede gebaseerd op deze les een lokaal inrichten als een huis van ons geloof.

IMG-20150108-WA0001

Ik begon met een inventarisatie van hun voorkennis. Ik liet ze placemats maken waarbij ze moesten opschrijven wat ze al wisten van het Jodendom, maar vooral wat ze nog wilden leren. Naar aanleiding hiervan maakte ik een woordspin op het bord. De al aanwezige kennis verbaasde mij. Ze kenden al veel termen zoals Bar/Bat Mitswa, Sjabbat, Chanoeka en klaagmuur. De meeste leerlingen deden goed mee aan deze opdracht. Wel ontstond er even commotie toen een van de leerlingen nogal heftig verklaarde Israël niet te erkennen en alle zionisten slechte mensen te vinden. Gelukkig lukte het me snel om het weer in goede banen te leiden door de leerling allereerst te bedanken voor het geven van haar mening en daarna erop te wijzen dat ik hier was om te praten over het Jodendom en niet de Israëlische politiek. Dit lukte gelukkig goed.

Na het inventariseren ging ik verder met het beantwoorden van vragen. Er waren veel vragen over mijn eigen kijk op bepaalde Joodse tradities en mijn mening over bijvoorbeeld homoseksualiteit en het Jodendom. De leerlingen stelden heel veel geïnteresseerde vragen waardoor het gesprek goed op gang kwam. Na de vragen vertelde ik kort wat over Chanoeka en liet ze wat van de door mij meegebrachte voorwerpen zien. Hierna werden de leerlingen verdeeld in groepjes die de verschillende voorwerpen moesten onderzoeken en er een stuk over moesten schrijven. Zo schreef de ene groep wat over de Tora, de andere wat over de Chanoekia en een derde over een Kiddoesjbeker. De meesten namen deze opdracht heel serieus en de presentatie die erop volgde was dan ook heel interessant.

Om leuk te eindigen had ik tenslotte wat brooddeeg meegenomen en we zijn met zijn alle challetjes gaan bakken. Dit vonden de leerlingen ook erg leuk. Ze waren erg enthousiast en letten goed op. Toen de challetjes in de oven waren sloten we de les met zijn allen af. De leerlingen moesten een tip/top kaart invullen waarbij ze moesten aangeven wat ze leuk vinden en wat minder. Het was erg leuk om te lezen dat ze het zo leuk vonden dat ze alles mochten vragen en dat ik zo eerlijk was geweest over mijn eigen ervaringen in het Jodendom. Al met al was het een zeer interessante en leuke ervaring!